گوشی بدون رجیستر و کد ساتا نخرید – هشدار مهم خرید موبایل اردیبهشت ۱۴۰۵

در پی جنگ اخیر و شرایط خاص حاکم بر کشور، رویه جدیدی در ترخیص کالا از گمرکات کشور به اجرا گذاشته شده که می‌تواند تبعات جبران‌ناپذیری برای خریداران گوشی‌های تلفن همراه به‌همراه داشته باشد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، با مجوز صریح مراجع بالادستی، حجم قابل‌توجهی از کالاهای تجاری از جمله تلفن همراه در بازه زمانی اسفندماه سال گذشته و اوایل فروردین ۱۴۰۵ بدون دریافت کد ساتا (سامانه تخصیص ارز بانک مرکزی) از گمرک ترخیص شده‌اند. این رویه اگرچه در مقطع کنونی اقدامی ضروری و قانونی برای تسهیل فرایند ترخیص کالا تلقی می‌شود، اما زنگ خطر را برای مصرف‌کنندگان نهایی به‌صدا درآورده است.

وضعیت بازار موبایل

راز گمشده کد ساتا؛ چرا گوشی بدون رجیستری خطرناک است؟

برای درک عمق این هشدار، باید با فرایند استاندارد رجیستری تلفن همراه در ایران آشنا شویم. سامانه‌های گمرک جمهوری اسلامی ایران و جامع تجارت برای بررسی نهایی و تأیید رجیستری تلفن‌های همراهی که به‌صورت تجاری وارد کشور می‌شوند، به‌صورت برخط به سامانه همتا متصل هستند.

در یک روال عادی و قانونی، برای آنکه سامانه همتا مجوز رجیستری یک دستگاه را صادر کند، ارائه کد ساتا (کد رهگیری تخصیص ارز از سوی بانک مرکزی) یک الزام حیاتی و غیرقابل‌چشم‌پوشی است . حال با ترخیص محموله‌های عظیم گوشی بدون این کد حیاتی، عملاً امکان انجام رجیستری نهایی برای این دستگاه‌ها در حال حاضر وجود ندارد.

نکته قابل‌تأمل دیگر اینکه گمرک ایران در بخشنامه‌ای رسمی، امکان ترخیص کالا بدون کد ساتا را صرفاً با ثبت «تعهدنامه عدم درخواست ارز» از سوی واردکننده فراهم کرده است. به زبان ساده، واردکننده متعهد شده که بابت این محموله خاص، هیچ ارزی از سیستم بانکی کشور دریافت نخواهد کرد.

این موضوع نشان می‌دهد که ترخیص این کالاها از منظر تشریفات گمرکی «قانونی» بوده، اما این قانونی بودن به‌هیچ‌وجه به‌معنای حل مشکل رجیستری و فعال‌سازی آن‌ها در شبکه مخابراتی کشور نیست.

سامانه همتا رجیستری

عرضه زودهنگام؛ تله‌ای برای مصرف‌کننده نهایی

بر اساس گزارش‌های موجود، حجم قابل‌توجهی از گوشی‌های ترخیص‌شده از این طریق، به‌ویژه از مسیر فرودگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، اکنون در انبارهای تجار و واردکنندگان قرار دارد . هشدار اصلی به این نکته معطوف است که تا زمان دریافت کامل مجوزهای قانونی و برقراری امکان رجیستری این دستگاه‌ها در سامانه همتا، عرضه آن‌ها به بازار و فروش به مصرف‌کننده نهایی اقدامی به‌شدت پرخطر است. اگر این گوشی‌ها پیش از حل‌وفصل موضوع رجیستری به‌دست مشتری برسد، خریدار با چه سرنوشتی مواجه خواهد شد؟

عواقب خرید گوشی رجیستر نشده چیست؟

برای درک بهتر تبعات این موضوع، مرور عواقب استفاده از گوشی رجیستر نشده ضروری است :

• قطع کامل خدمات مخابراتی: پس از یک ماه استفاده، امکان برقراری تماس، ارسال پیامک و استفاده از اینترنت سیم‌کارت برای همیشه قطع می‌شود و گوشی عملاً به یک دستگاه بی‌استفاده تبدیل می‌گردد.
• عدم پوشش گارانتی: اکثر شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پس از فروش، گوشی‌های رجیستر نشده را تحت پوشش گارانتی قرار نمی‌دهند.
• کاهش شدید ارزش فروش: فروش گوشی رجیستر نشده در بازار دست‌دوم بسیار دشوار بوده و حتی در صورت فروش، قیمت آن به‌شدت پایین‌تر از مدل رجیستر شده خواهد بود.

با توجه به این مخاطرات، ضروری است نهادهای نظارتی گزارشی دقیق از تعداد گوشی‌های ترخیص‌شده بدون کد ساتا ارائه دهند و بر نحوه عرضه نهایی آن‌ها به بازار نظارت کنند که آیا این عرضه همراه با رجیستری صورت می‌گیرد یا اینکه خریداران بی‌خبر در دام این معضل جدید گرفتار می‌شوند .

راهنمای تشخیص گوشی رجیستر شده قبل از خرید

نظر شما راجع‌به این هشدار چیست؟ آیا تجربه مواجهه با گوشی‌های رجیستر نشده در بازار را داشته‌اید و به‌نظر شما مسئولیت نظارت بر عرضه این گوشی‌های ترخیص‌شده بدون کد ساتا برعهده کدام نهاد است؟